Làm mới Đằng sau đề xuất “đổi bạn lấy tiền” của A-rập Xê-út

Đề xuất “đổi bạn lấy tiền” Cuộc gặp giữa ông Ban-đa Bin Xun-tan và Tổng thống Pu-tin diễn ra vào ngày 31-7 vừa qua trong bối phong cảnh hệ giữa Mát-xcơ-va và Ri-át đang bít tất tay do hệ trọng tới cuộc xung đột tại Xy-ri. Nga buộc tội A-rập Xê-út “hỗ trợ tài chính và trang bị khí giới cho những kẻ khủng bố và các nhóm cực đoan” trong cuộc chiến tại Xy-ri, khiến hơn 100.000 người bỏ mạng kể từ tháng 3-2011. Mặc dầu được Ri-át và Mát-xcơ-va giữ bí ẩn, song nội dung cuộc gặp vẫn bị rò rỉ ra ngoài. Tổng thống Nga V.Pu-tin (bên phải) và Hoàng tử Ban-đa Bin Xun-tan trong cuộc gặp tại Điện Crem-li ngày 31-7. Ảnh: RT.Com Trích dẫn nguồn tin từ Trung Đông và các nhà ngoại giao phương Tây, hãng tin Roi-tơ của Anh cho biết, trong cuộc gặp tại Điện Crem-li, Hoàng tử Ban-đa Bin Xun-tan đã giảng giải với Tổng thống Pu-tin rằng, “Ri-át sẵn sàng giúp Mát-xcơ-va đóng vai trò lớn hơn tại Trung Đông, tại thời điểm Mỹ đang giảm dần sự can hệ ở khu vực này". Theo nguồn tin trên, A-rập Xê-út đề xuất sẽ mua vũ khí của Nga trị giá 15 tỷ USD và đầu tư "đáng kể vào quốc gia này". Đổi lại, Ri-át muốn Mát-xcơ-va bớt hỗ trợ chính quyền ông B.Át-xát và không phủ quyết các quyết nghị của Hội đồng Bảo an liên hiệp quốc về vấn đề Xy-ri. Thậm chí, Hoàng tử A-rập Xê-út còn bảo đảm với Tổng thống Pu-tin rằng, "bất kể chế độ nào được dựng lên" sau khi ông B.Át-xát sụp đổ sẽ "hoàn toàn" nằm trong tầm ảnh hưởng của A-rập Xê-út và sẽ không được phép ký kết bất cứ thỏa thuận nào nhằm cho phép các nước vùng Vịnh chuyên chở khí đốt qua cương vực Xy-ri vào châu Âu và cạnh tranh với ngành xuất khẩu khí đốt của Nga. Tuy nhiên, theo thông báo từ các nhà ngoại giao, Mát-xcơ-va đã bác bỏ đề xuất trên của A-rập Xê-út. Cuộc chiến Xy-ri - “Cơn ác mộng” với A-rập Xê-út Vì sao Ri-át lại sốt sắng muốn thay đổi chế độ ở Xy-ri đến như vậy? Theo nhận định của giới phân tích, vai trò của A-rập Xê-út trong cuộc xung đột Xy-ri được thúc đẩy với nhiều mục tiêu, trong đó phá hủy liên minh Xy-ri - I-ran được xem là mục tiêu chính. Trong thời kỳ cầm quyền của Tổng thống Ha-phét An Át-xát (Hafez Al Assad), cha của ông B.Át-xát, (1970 - 2000), cột trụ trong chính sách đối ngoại của Xy-ri là cân bằng liên minh Xy-ri - I-ran và liên minh Xy-ri - A-rập Xê-út nhằm chống lại sức mạnh của I-xra-en cũng như tăng ảnh hưởng của Xy-ri trong khu vực. Tuy nhiên, cuộc chiến tranh nổ ra ở I-rắc năm 2003, ở Li-băng năm 2006 và đường ống dẫn dầu được đề xuất nối liền I-ran - I-rắc - Xy-ri đã làm sâu sắc thêm mối quan hệ Xy-ri - I-ran, trong khi lại làm suy yếu mối quan hệ Xy-ri - A-rập Xê-út. Khi Tổng thống B.Át-xát gọi Quốc vương A-rập Xê-út Áp-đu-la (Abdullah) là “người nửa vời” vì Ri-át không có hành động trong cuộc chiến tranh Li-băng năm 2006, găng giữa hai nguyên thủ nhà nước đã biến thành sự thù ghét cá nhân chủ nghĩa. Do chính quyền Xy-ri là đồng minh A-rập thân cận nhất của I-ran, A-rập Xê-út xem sự đổi thay ở Xy-ri là thời cơ để giáng một đòn mạnh vào I-ran, vào các đồng minh Si-ai của nước này ở I-rắc và Li-băng, cũng như nhằm vào các phần tử Si-ai tại A-rập Xê-út phản đối sự cai trị của Quốc vương Áp-đu-la. Tuy nhiên, nhiều người Xy-ri (cả ủng hộ lẫn chống đối ông B.Át-xát) có quan điểm đạo Hồi ôn hòa đã phản đối chủ trương này của A-rập Xê-út, dẫn đến sự suy yếu “quyền lực mềm” của Ri-át ở Xy-ri. Do đó, dù đổ nhiều tiền của và khí giới cho các chiến binh thánh chiến, A-rập Xê-út vẫn lo sợ bị phản đòn từ "cuộc chiến dốt" chống chính quyền B.Át-xát. Theo tờ Thời báo Niu Y-oóc (Mỹ) số ra ngày 10-8, các khu vực do những nhóm cực đoan ở Xy-ri chiếm giữ đang biến thành nơi ẩn nấp của các chiến binh Hồi giáo. Các nhóm thánh chiến bất nhẫn và sẵn sàng sử dụng dụng cụ đánh bom liều chết bây chừ có lực lượng hơn 6000 chiến binh nước ngoài. Trước tình hình trên, thời kì gần đây, A-rập Xê-út đã tìm cách điều chỉnh nguồn cung cấp khí giới từ nước này vào Xy-ri để giảm bớt viễn cảnh những phần tử Hồi giáo cực đoan giành quyền lực ở Xy-ri. Giấc mơ của A-rập Xê-út sẽ là cuộc xung đột Xy-ri tiến triển thành một thực tiễn như thời hậu Tổng thống Xa-lê ở Y-ê-men, với một giới lãnh đạo mới thân Ri-át xuất hiện. Ngược lại, nếu Xy-ri trở thành một Áp-ga-ni-xtan như bây giờ, đó sẽ là cơn ác mộng với Ri-át. BÌNH NGUYÊN